Kerst in Barcelona

La Carassa van Barcelona (bron: La Casa dels Entremesos)

In 2018 schreef ik deze blogpost voor de site van Reuzen in Vlaanderen over de kersttradities in. Barcelona. Tijdens de research voor mijn masterthesis Geschiedenis aan de KU-Leuven kwam ik het artikeltje terug tegen. Catalonië en Barcelona in het bijzonder barsten van de reuzenfiguren. De tradities worden er veel intenser en ook spontaner beleefd dan bij ons. Bij ons in Vlaanderen zijn er tradities rond de reuzen op zich. In Barcelona hebben de reuzen nog hun rol in een groter geheel van tradities waardoor ze, volgens mij, veel sterker verankerd zijn in het sociale weefsel van de stad en de specifieke wijken.

In mei 2012 was ik te gast in Barcelona in mijn hoedanigheid van voorzitter van Reuzen in Vlaanderen vzw, de koepelvereniging die ik twee jaar eerder oprichtte met mijn vroegere professor Volkskunde Stefaan Top. Ik werd in Barcelona echt ondergedompeld in hun reuzencultuur. In het Casa del Entremesos, één van de vele huizen waar de stadsreuzen onderdak hebben (allemaal voorzien de Stad Barcelona), kreeg ik een rondleiding van Toni Lucena, de toenmalige voorzitter van de gegantes del Pi, de reuzen van de Santa Maria del Pi.

La Carassa in het Casa del Entremesos in Barcelona tijdens mijn bezoek in mei 2012. (foto J. Vencken)

Als ik de instagram-pagina’s van de reuzengroepen bekijk, dan blijven de reuzen daar ook nu, in volle coronacrisis, nog dansen, weliswaar wel binnen de mogelijkheden van de coronamaatregelen. In Barcelona gaan in de weken voor Kerstmis en Nieuwjaar verschillende figuren de straat op. Eén daarvan is de Carassa. De Carassa is een zogenaamde Cap Grossos of groot hoofd.  Het is een figuur die zeer nauw verbonden is met de Kersttradities in Barcelona. Hij ziet er uit als een saraceen. Hij heeft een lange dikke baard en een wijde open mond waaruit hij snoepgoed verdeeld. Hij beweegt zich voort op wieltjes en kan ook zijn ogen knipperen.

In het verleden werden figuren zoals de Carassa in de kerk geplaatst onder het orgel. De organisten konden dan de ogen doen bewegen en snoepjes uitspuwen naar de kinderen. Deze stonden dan rond hem om zoveel mogelijk snoep te vangen. Er waren vroeger Carassas in heel Catalonië. Meest gekende waren deze in Barcelona van de Santa Maria del Mar, de kathedraal van Barcelona en van Sant Just, waar je ze vandaag nog steeds kan zien in de sacristie.

De Carassas vormden een sterke traditie in Catalonië tot midden 20ste eeuw, toen ze uit de kerken werden verwijderd omwille van het lawaai en de commotie die ze in de kerken veroorzaakten. Het feit dat ze het hoofd van een onthoofde moor of moslim uitbeelden droeg alleen maar bij tot de beslissing om ze naar de achtergrond te verplaatsen. Men zag deze beslissing als een verontschuldiging voor xenofobie en racisme.

Maar in 1988 maakte de carassa zijn wederoptreden in de stad dankzij de Coordinadora de Gegants i Bestiari de Ciutat Vella, die vandaag nog steeds waken over deze figuur en die hem elk jaar weer opnieuw zijn opwachting laat maken in de straten van Barcelona. Hij is gecreëerd door de meester-hoofdenmaker Manel Casseras i Boix die zijn inspiratie haalde bij carassa van de kathedraal. Hij werd onthuld met Kerstmis in 1988. De rol van de Carassa vandaag is laten zien hoe een traditie kan overleven door te evolueren.

La Carassa de Nadal in Barcelona (bron: La Casa dels Entremesos)

Since zijn wedergeboorte verschijnt hij enkel in de weekends in december voor Kerstmis op de kerstmarkt, de Fira de Santa Llùcia. Hij wandelt tussen de verschillende kraampjes, over de pleinen en door de straten rond de kathedraal en ‘spuwt’ snoepgoed naar de wachtende kinderen. Elke dag wordt hij begeleid door een andere groep uit de Ciutat Vella die hem laten dansen en begeleiden met drums. Doorheen het jaar kan je de Carassa van Barcelona bewonderen in de permanente tentoonstelling in de reuzenzaal van het Casa dels Entremesos in de Ciutat Vella. 

Meer info over la Carassa de Nadal vind je op de site van la Casa dels Entremesos.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.